Đêm Lisbon

Tiểu thuyết Đêm Lisbon được Erich Maria Remarque cho ra mắt năm 1962. Nội dung cuốn sách là câu chuyện giữa hai con người xa lạ với hai con đường khác nhau vô tình gặp gỡ vào một đêm đầy biến động trên bến cảng Lisbon sầm uất. Câu chuyện được kể vẻn vẹn trong một đêm, cảm động nhưng đầy bi ai, tang thương nhưng cũng có cả niềm tin yêu cuộc sống, bĩ cực nhưng cũng vô cùng lãng mạn. Những cảnh đào tẩu, bắt bở, những cuộc hội ngội được kể lại hết sức sinh động, bởi chính tác giả cũng là một người Đức tị nạn và từng phải lang bạt khắp các nước châu Âu trước khi tìm được chân trời an toàn là Thuỵ Sĩ. Nhờ thế, độc giả được tiếp cận với cuộc đời những người dân tị nạn đầu thế chiến thứ hai dưới một góc nhìn rất tuyệt vời và mới mẻ.

Cuộc Gặp Gỡ Định Mệnh Của Hai Người Xa Lạ

Hai con người xa lạ đó, một người ước muốn được bỏ lại tất cả để đến với chân trời của tự do và an toàn. Tuy nhiên, có một người trước cảnh cổng mở ra một lối thoát lại muốn trở về với món nợ chưa nguôi với những kẻ tay sai tráo trở, bọn Gestapo vốn gây nên những lận đận triền miên của mình và gián tiếp lấy đi mạng sống của người vợ yêu dấu. Định mệnh đẩy họ vào cuộc gặp gỡ không báo trước và người này chấp nhận trở thành nơi lưu giữ những ký ức của người kia, thứ ký ức mà họ lo sợ rằng một ngày kia nó sẽ không còn an toàn khi chỉ ở lại trong tâm trí mình.

Ban đầu, như một lẽ hiển nhiên giữa hai con người xa lạ trong bối cảnh loạn lạc, bắt bớ và giết chóc, bao trùm họ là những nghi hoặc và chất vấn. Thế nhưng về sau cuối thì chỉ còn lại sự đồng cảm, chia sẻ và tiếc nuối.

Schwarz kể về bao nhiêu điều mà anh ta muốn làm sống lại lần nữa trước khi chúng yên nghỉ trong đồi cát im lặng của ý thức. Họ là hai người khách lạ gặp nhau chỉ một đêm trên đường đi, chính vì vậy mà họ  nói năng với nhau rất cởi mở, không chút dè dặt. “Hắn đến với tôi gói gọn trong chiếc áo choàng vô danh của một cái tên đã chết, một cái tên xa lạ, Schwarz.”

Chúng tôi bám vào nhau trên một bờ vực của thế giới khác. Không có cách nào quay lui, chẳng rõ nơi đến, chỉ biết là bay lên, cùng với nhau, và cùng thất vọng, một nỗi thất vọng trầm lặng, siêu thực: nó uống cạn những giọt nước mắt thầm lặng vì chỉ biết rằng cứ phải đi, không đường trở lại mà cũng chẳng có nơi nào để đến.

Những con người với đầy đủ khao khát được sống một cuộc đời yên bình và hạnh phúc một cách chân chính vô tình trở thành nạn nhân của chế độ, đảng phái và thời cuộc. Tất cả bắt buộc họ phải tha hương cầu thực, rong ruổi tới những nơi họ cho là có thể kiếm tìm chút bình yên hiếm hoi. Những nơi họ đi qua, những gì họ trông thấy luôn có cách gợi nhắc họ về một vùng quê hương lúc bấy giờ chưa bị chứng hủi nâu tàn phá, về những buổi chiều ở những con phố với các lối đi um tùm tử đinh hương, về những buổi hoàng hôn vàng chói trên những thị trấn cổ xưa, về những tháp chuông rong rêu xanh thẫm với những đàn chim én bay quanh, và nhắc về những người thân thiết.

Đã từ lâu tất cả bọn họ chỉ đơn giản là tồn tại qua ngày, không còn đi tìm ý nghĩa của sự việc nữa. Được thấy ngày mai thôi đã là một niệm hạnh phúc lớn lao rồi. Nếu tiếp tục truy tìm cho bằng được điều sa sỉ được gọi với cái tên mĩ miều “ý nghĩa cuộc đời”,chắc họ sẽ trở  nên chua chát như một quả chanh dại.

Nỗi lo sợ của dân tị nạn dưới dạng thuần khiết nhất. Cái cảm giác bị bóp nghẹt ở dạ dày, cuống họng và phía sau con ngươi. Tất cả những gì ta cố gắng chôn vùi đi từ nhiều năm nay, tất cả những gì ta cố quên đi, cố tránh xa như bệnh dịch hạch, lại hồi sinh trở lại. Đối với dân tị nan, ký ức là một bệnh nguy hiểm chết người, nó chính là thứ ung thư của tâm hồn.

“Ngày trôi qua trong ánh hoàng hôn mông muội. Giờ ra đi đã gần kề khiến hai chúng tôi buồn nản, chán trường, nhưng tôi từng quen với tâm trạng này hơn Helen. Kinh nghiệm đã chuẩn bị cho tôi để đón nhận nó, nhưng với Helen, ý nghĩa tôi sửa soạn ra đi lần nữa mang một ý nghĩa lăng mạ đối vởi riêng nàng. Trước khi nàng có đủ thời gian để vượt qua cơn xúc động lúc tôi trở về và để cho vết thương tự ái kịp hàn gắn lại, thì đã đến lúc tôi sắp sửa từ giã nàng… Khi yêu nhau, ta thường có xu hướng hỏi quá nhiều, và một khi bạn thực sự bắt đầu muốn biết câu trả lời, thì tình yêu cũng vỗ cánh bay đi. Với hai chúng tôi, cảm ứng đêm qua đã thấm sau vào tâm tưởng, triều xúc cảm đã lắng xuống để lộ những mảnh vỡ, những vụn vặt khoác vào những kích thước đồ sộ. Chúng tôi còn tránh chạm vào những điểm nhạy cảm của nhau, đã đánh mất thói quen chịu đựng nhau.”

Trốn chạy, bắt bớ, rồi lại trốn chạy và bắt bớ. Đó là tất cả những gì diễn ra trong cuộc sống của một con người dưới cái tên Schwarz. Định mệnh xui khiến anh gặp gỡ một Schwarz thứ hai. Và không ai biết tương lai sẽ còn Schwarz thứ ba hay thứ tư nào nữa. Chỉ biết rằng hiện tại họ đang phải sống dựa vào cái tên của một người đã chết có lý lịch đáng mơ ươc. Tấm hộ chiếu của người đó chính là tấm vé đưa họ từ Lisbon tới miền đất của tự do, nước Mỹ.

Đêm Lisbon mang đến một cái nhìn rất chân thật cho người đọc về cuộc sống, tình cảnh của người dân những nước tham chiến nói chung và những người tị nạn nói riêng thời gian đầu thế chiến.

ReadWriteBlossom

Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *